Η κουλτούρα ασφάλειας τροφίμων ως πυλώνας των επίσημων κρατικών ελέγχων
Η ασφάλεια των τροφίμων, έπαψε να είναι θέμα αποκλειστικά διαδικασιών, ελέγχων και τεχνικών προδιαγραφών. Με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2021/382, η Ευρωπαϊκή Ένωση εισάγει επίσημα μια νέα διάσταση στη διαχείριση ασφάλειας των τροφίμων:
Την Κουλτούρα Ασφάλειας Τροφίμων (Food Safety Culture – FSC).
Πρόκειται για μια
απαίτηση που αλλάζει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις τροφίμων
οφείλουν να λειτουργούν, καθώς μετατοπίζει το βάρος από την απλή τήρηση των
εγγράφων και των διαδικασιών, στη συμπεριφορά, τη στάση και τις αξίες των
ανθρώπων που εργάζονται σε αυτές.
Όπως αναφέρει
χαρακτηριστικά η εγκύκλιος του ΕΦΕΤ (ΑΔΑ: 93KTOP9T):
«Η νοοτροπία ασφάλειας
τροφίμων είναι ο τρόπος που σκέφτεται και ενεργεί ο κάθε εργαζόμενος… για να
εξασφαλίσει ότι τα τρόφιμα που παράγονται είναι ασφαλή.»
Γιατί η
Νοοτροπία Ασφάλειας Τροφίμων είναι πλέον κρίσιμη
Παρά την ύπαρξη
συστημάτων HACCP και ΣΔΑΤ, εξακολουθούν να εμφανίζονται κρούσματα τροφιμογενών
νοσημάτων. Ο λόγος; Ο ανθρώπινος παράγοντας.
Η νέα απαίτηση
στοχεύει ακριβώς εκεί: στην ενίσχυση της καθημερινής συμπεριφοράς, της
επίγνωσης και της δέσμευσης όλων των εργαζομένων, ώστε η ασφάλεια των τροφίμων
να αποτελεί συνειδητή πρακτική και όχι τυπική υποχρέωση.
Μια ισχυρή
κουλτούρα ασφάλειας τροφίμων:
- μειώνει τα λάθη
- ενισχύει τη συμμόρφωση
- προστατεύει τον καταναλωτή
- δημιουργεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα
- διαφοροποιεί την επιχείρηση στον κλάδο
Τι απαιτεί
πλέον η νομοθεσία από τις επιχειρήσεις τροφίμων
Οι Υπεύθυνοι
Επιχειρήσεων Τροφίμων (ΥΕΤ) οφείλουν να παρέχουν αποδεικτικά στοιχεία
ότι εφαρμόζουν κατάλληλη νοοτροπία ασφάλειας τροφίμων. Αυτό περιλαμβάνει:
1. Δέσμευση
διοίκησης και προσωπικού
Η ηγεσία πρέπει να
δίνει το παράδειγμα, να καθορίζει σαφείς ρόλους και να διασφαλίζει ότι οι
εργαζόμενοι κατανοούν τη σημασία της ασφάλειας τροφίμων.
2. Ηγετικός
ρόλος και ενεργή συμμετοχή
Όλοι οι εργαζόμενοι
πρέπει να συμμετέχουν ενεργά σε πρακτικές ασφάλειας τροφίμων και να αντιδρούν
σωστά σε κινδύνους ή αποκλίσεις.
3. Επίγνωση
κινδύνων
Το προσωπικό πρέπει να
γνωρίζει τους κινδύνους που σχετίζονται με τις εργασίες του και να μπορεί να
τους ελέγχει.
4. Ανοικτή
επικοινωνία
Η επιχείρηση πρέπει να
ενθαρρύνει τη διαφάνεια, την αναφορά αποκλίσεων και τη σαφή επικοινωνία μεταξύ
τμημάτων.
5. Επαρκείς
πόροι
Χρόνος, προσωπικό,
εκπαίδευση, υποδομές και διαδικασίες πρέπει να είναι διαθέσιμα και λειτουργικά.
Ο ρόλος της
διοίκησης: από τη συμμόρφωση στη συνεχή βελτίωση
Η εγκύκλιος τονίζει
ότι η διοίκηση πρέπει να:
- διασφαλίζει σαφείς αρμοδιότητες
- διατηρεί την ακεραιότητα του συστήματος σε αλλαγές
- επαληθεύει έγκαιρα τους ελέγχους
- παρέχει συνεχή εκπαίδευση
- εξασφαλίζει συμμόρφωση με τη νομοθεσία
- ενθαρρύνει τη συνεχή βελτίωση
Η κουλτούρα ασφάλειας
τροφίμων δεν είναι στατική. Απαιτεί μετρήσιμες παρεμβάσεις,
παρακολούθηση και επαναξιολόγηση.
Πώς θα
ελέγχεται η νέα απαίτηση
Ο ΕΦΕΤ έχει ήδη
ενσωματώσει τις σχετικές παραμέτρους στα επίσημα έντυπα ελέγχου. Στην πρώτη
φάση, οι έλεγχοι θα έχουν συμβουλευτικό χαρακτήρα, δίνοντας χρόνο στις
επιχειρήσεις να προσαρμοστούν. Σε επανέλεγχο, η μη συμμόρφωση θα επιφέρει
κυρώσεις σύμφωνα με τον Ν. 4235/2014.
Τι σημαίνει
αυτό για τις επιχειρήσεις τροφίμων
Η νέα απαίτηση δεν
είναι μια ακόμη συμβατική, γραφειοκρατική υποχρέωση. Είναι μια στρατηγική
αλλαγή που επηρεάζει:
- τον τρόπο λειτουργίας
- την εκπαίδευση
- την εσωτερική επικοινωνία
- τη διοικητική δέσμευση
- την καθημερινή συμπεριφορά των εργαζομένων
Η κουλτούρα ασφάλειας
τροφίμων πρέπει πλέον να είναι ορατή, τεκμηριωμένη και μετρήσιμη.
Η θέση της FTC
Ως σύμβουλοι ασφάλειας
τροφίμων, υποστηρίζουμε τις επιχειρήσεις:
- να κατανοήσουν τις νέες απαιτήσεις
- να ενσωματώσουν την FSC στα υπάρχοντα συστήματα HACCP
- να αναπτύξουν εργαλεία αξιολόγησης
- να εκπαιδεύσουν το προσωπικό
- να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον όπου η ασφάλεια τροφίμων αποτελεί
κοινή αξία
Η μετάβαση σε μια ώριμη κουλτούρα ασφάλειας τροφίμων δεν είναι απλώς συμμόρφωση. Είναι επένδυση στην αξιοπιστία, την ποιότητα και τη βιωσιμότητα της επιχείρησης σας.
Φίλιππος Βουκελάτος
Σχόλια